Quá trình mở mang khu vực Lò Đúc

Cuối đời Tự Đức (những năm thập niên bảy mươi, tám mươi của thế kỷ XIX) các thôn Hàm Khánh, Giáo Phường, Đức Bác, tuy ở giáp thành phố, song vẫn mang quang cảnh nông thôn. Sang đầu thời Pháp thuộc, cho đến năm 1890, tức là khi Hà Nội đã thành nhượng địa của Pháp, đường phố Gambetta (nay là Trần Hưng Đạo) được vạch ra, từ Bãi Đua Ngựa ở Hàng Cỏ đến cổng sau Đồn Thủy, là ranh giới phía nam của thành phố.

Phố Gambetta mới vạch ra, chưa có nhà cửa, nối vói đầu những con đường cũ sẵn có từ bên ngoài vào thành phố như đường Hàm Long, phố Huế, phố Lò Đúc. Giữa phố Gambetta và phố Hàm Long vẫn còn những mảng hồ lớn ở chỗ góc đường ngã năm Hàng Giò (sau hồ được lấp lấy chỗ xây ngôi nhà lớn của chủ Nhà máy Rượu Fontaine); ở chỗ góc đông nam Hàng Bài - phố Huế (chỗ dãy nhà trước mặt chùa Hàm Long) là dãy hồ Hàm Khánh; ở chỗ góc tây nam phố Gambetta - Rialan (Phan Chu Trinh) là chùm hồ Long Đức lẫn bãi tha ma. Ở mé phía đông, hồ Hữu Vọng chạy dài từ góc tây nam Đồn Thủy xuống đến gần ô Đống Mác.

Khu tứ giác hình thang giữa phố Hàm Long - phố Huế - Lò Đúc là làng mạc, hồ ao, ruộng lúa, bãi tha ma, rải rác có đình, chùa, miếu. Làng mạc thường tập trung dọc hai con đường phố Huế và Lò Đúc, lũy tre xanh xen kẽ với ruộng lúa. Làng nọ thông sang làng kia có những con đường đất nhỏ. Con đê ngăn nước sông Nhị từ phía bắc xuống đi vòng bên trong khu Đồn Thủy theo bờ phía đông hồ Hữu Vọng; một làng sát chân đê, là làng Cảm Hội - ở bên duới Đồn Thủy, dành riêng cho những người mắc bệnh hủi, tập trung người bệnh của các làng thuộc huyện Thọ Xương. Làng hủi có tên là Trại Dưỡng tế cho đến năm 1905 vẫn do các “bà xơ” Nhà Chung trông nom; người trong trại đa số là Công giáo, họ là những người mới theo đạo khi vào đây.

Trại Dưỡng tế này đến năm 1906 thì dọn về Thanh Trì (xã Yên Duyên) chuyển sang cho bệnh viện Phủ Doãn phụ trách. Khi còn Trại Hủi ở đây, người làng chung quanh còn nhớ đến cảnh những ngày phiên chợ, những người hủi ra chợ quấy nhiễu người mua bán để ăn xin. Những ngày giáp Tết, người ta phải cử người đến gặp trùm trại nói trước để đảm bảo cho người đi chợ được mua bán yên ổn.

 

06/12/2017

Bình Luận

Xem thêm các bài liên quan

Gửi câu hỏi

Tên bạn (*):
Email (*):
Câu Hỏi (*):