Mê Linh kinh đô Hai Bà Trưng

Thời kỳ thuộc Hán, khu vực tây bắc thủ đô Hà Nội bây giờ vẫn còn là vùng đồng dần và trù phú. Vùng này là đất Tây Vu cũ, riêng bộ này đã có 32.000 hộ, đông dân nhất nước tức là chiếm một phần ba dân số của quận Giao Chỉ (trong khi cả quận Cửu Chân, tức Thanh Nghệ bây giờ, chỉ cỏ 35.743 hộ). Triều đình Hán chia nhỏ đất Tây Vu thành ba huyện: Tây Vu thu nhỏ (nay là Tiên Sơn - Hiệp Hòa), Phong Khê (trung tâm là Cổ Loa), Vọng Hải (phía nam tính Thái Nguyên).

Về thời Tây Hán, họ mới chiếm được đất Việt, chưa đủ sức chinh phục được các tầng lóp dân trong xã hội người Việt, cơ cấu hành chính còn lỏng lẻo. Đứng đầu là thứ sử Giao Châu, các quận có thái thú, dưới nữa là chức huyện lệnh vẫn phải để các tù trưởng người Việt làm. Ba khu vực đó vẫn mang tình thần sâu đậm bản sắc dân tộc, huyện lệnh là những con cháu của vua Hùng, lạc hầu lạc tướng xưa.

Đó là: Phong Khê, đất kinh đô cũ cổ Loa - Mê Linh là quê nội Hai Bà Trưng dòng dồi lạc hầu (đất Hạ Lôi gần bờ sông Hồng), Chu Diên là quê hương của Thi Sách, chồng của Trưng Trắc, cũng là dòng dõi lạc tướng. Hai bên bờ sông Hồng ở đoạn này có quan hệ thân thiết họ hàng; quê ngoại của Trưng Trắc ở bên hữu ngạn, bà mẹ người thôn Nam Nguyễn (xã Cam Thượng, huyện Ba Vì).

Cuộc khỏi nghĩa Hai Ba Trưng nổ ra (nám Canh Tý 40), đã động viên được đông đảo người Ưong nước hưởng ứng. Nghĩa quân tập hợp ờ Hát Môn(3ỉ tiến sang Luy Lâu, Thái thú Tô Định bỏ chạy, quân Hán tan rã, chính quyền đô hộ Hán sụp đổ. Toàn bộ đất nước "65 thành” được giải phóng. Trưng Trắc tự xưng làm vua, đóng đô ờ Mê Linh.

Có mấy suy nghĩ về cuộc khỏi nghĩa Hai Bà Trung như sau:
- Vùng Mê Linh - Chu Diên là noi có tinh thần chống đối mạnh mẽ đối với chính sách đô hộ đàn áp bóc lột của quan lại Tây Hán;
- Cuộc khởi nghĩa có chuẩn bị và tổ chức trước hay là bột phát? Thi Sách bị Tô Định sát hại, Trưng Trắc phất cờ khỏi nghĩa vì “thù chồng nợ nước”. Các nơi đều nổi dậy hưởng ứng, cuộc khỏi nghĩa thành công có vẻ dễ dàng và nhanh chóng. Đáng chú ý là còn ghi lại tên rất nhiều nữ tướng ở dưới cờ Hai Bà Trưng. Những tướng khác ở rải rác khắp địa bàn trung châu sông Hồng đã nổi dậy đánh đuổi bọn quan quân chiếm đóng, có trực tiếp đi theo Hai Bà chiến đấu không, hay chỉ hoạt động ở địa phương?
- Sau khi thắng lọi, Trưng Trắc tự xưng làm vua ở Mê Linh. Quyền lực của triều đình Mê Linh vươn ra được tới đâu và xuống tới các tầng lớp nhân dân như thế nào?

Khi triều đình Đông Hán sai tướng Mã Viện cầm quân sang đánh nước ta (Quý Mão 43), thì tinh thần bất khuất của người Việt, cộng với địa thế hiểm trở và khí hậu khắc nghiệt của Giao Chỉ không ngán chặn được quân địch lâu dài. Thất bại, Hai Bà Trưng hy sinh và phong ưào ở vùng đồng bằng tan vỡ; riêng chỉ có Đô Dưong ở quận Cửu Chân là còn cầm cự được thêm ít lâu nữa.

Những di tích còn lại về phong trào khỏi nghĩa Hai Bà Trưng là những đền thờ đánh dấu những địa điểm hoạt động quân sự của cuộc khởi nghĩa. Những đình đền khác thờ những nhân vật đã góp công sức vào cuộc khởi nghĩa có thể cho ta một ý niệm về sự phân bố các địa phưong đã tích cực tham gia cũng như chịu ảnh hưởng của triều đình Mê Linh vì còn nhiều địa phưong không thấy nêu trong danh mục.

 

20/12/2017

Bình Luận

Xem thêm các bài liên quan

Gửi câu hỏi

Tên bạn (*):
Email (*):
Câu Hỏi (*):